Nuttige toepassingen van radioativiteit

Radioactiviteit zaait niet enkel dood en verderf, maar heeft ook een aantal zeer nuttige wetenschappelijke toepassingen. Het opwekken van energie werd al besproken op de pagina over kernreactoren, maar ook in andere domeinen bewijst radioactiviteit zijn nut.

Radiometrische datering

allosaurus fossiel
dinosaurussen stierven 65 miljoen jaar geleden uit: de leeftijd van dit fossiel van een allosaurus kan dan ook niet met C14-datering achterhaald worden

Radiometrische datering is de techniek waarmee men de ouderdom van archeologische vondsten kan schatten. De bekendste en meest gebruikte vorm is de C14-datering in de archeologie.

Door de inwerking van kosmische straling wordt in onze atmosfeer continu radioactief koolstof (koolstof-14 - 14C) gevormd uit stikstofatomen. Alle levende wezens hebben ongeveer dezelfde concentratie koolstof-14. Bij sterfte echter is er enkel nog verval van het koolstof-14 terwijl er geen nieuwe aanvoer meer is.

Koolstof-14 heeft een halfwaardetijd van 5.736 jaar. Hoewel - naargelang de dosis kosmische straling die de aarde bereikt - de concentratie koolstof-14 doorheen de jaren kan variëren, kan men de ouderdom van organische stoffen vrij accuraat inschatten door het bepalen van het C14 gehalte tot een ouderdom van ongeveer 60.000 jaar.

De techniek werd in 1949 ontdekt door Professor Libby aan de universiteit van Chicago. Hij ontving voor deze ontdekking de Nobelprijs van de scheikunde in 1960.

Ook in de geologie wordt radiometrische datering (oa. uranium-looddatering) gebruikt om de ouderdom van gesteenten te schatten. Dankzij deze schattingen kan men ook de leefijd van bijvoorbeeld fosielen inschatten die ouder zijn dan 60.000 jaar, zoals dinosaurus fosielen.

Medische Beeldvorming

Ook in de geneeskunde heeft radioactiviteit een praktisch nut. De nucleaire geneeskunde is een specialiteit die zich met radioactieve stoffen in de geneeskunde bezighoudt. Radioactieve tracers kunnen aan een patiënt toegediend worden om na te gaan waar ze zich vastzetten. Dit kan sommige lichaamsdelen of kankers beter in beeld brengen.

Radioactieve stoffen worden ook gebruikt om bepaalde kankers te behandelen.

Radioactief jodium wordt vaak gebruikt voor het opsporen of behandelen van schildklierproblemen. De schildklier is het enige orgaan in het lichaam dat jodium gebruikt en met het radioactieve isotoop kan men dus specifiek op dit orgaan inwerken.

Voor het steriliseren van chirurgische instrumenten wordt vaak radioactieve straling gebruikt.

Radioactieve stoffen worden gebruikt in onderzoek naar de chemische reacties die gebeuren in de cellen.

Andere

In de industrie wordt radioactiviteit onder meer gebruikt voor:

  • het vinden van fouten in metalen constructies
  • het meten van de dikte van papier
  • het vinden van lekken in (ondergrondse) leidingen en lasnaden
  • het steriliseren van voedingsmiddelen

Vroeger werden radioactieve stoffen gebruikt in brandalarmen. Deze zijn echter niet meer toegelaten.